BD135 NPN BJT Güç Transistörü 45V 1.5A TO-126

BD135, orta güç sınıfında kullanılan NPN tipi BJT güç transistörüdür. 45V kolektör-emetör gerilim dayanımı ve 1.5A kolektör akım kapasitesi sayesinde röle, solenoid, küçük DC motor, lamba, ses amplifikatörü ve genel amaçlı güç anahtarlama devrelerinde kullanılabilir.

TO-126 sınıfı kompakt güç paketi sayesinde hem anahtarlama hem de analog sürücü uygulamalarına uygundur. BD135'in tamamlayıcı PNP transistörü BD136'dır ve uygun devrelerde tamamlayıcı amplifikatör çıkış katlarında birlikte kullanılabilir.

Teknik Özellikler

• Model: BD135
• Transistör Tipi: NPN BJT Güç Transistörü
• Kolektör-Emetör Gerilimi (VCEO): 45V
• Kolektör-Baz Gerilimi (VCBO): 45V
• Emetör-Baz Gerilimi (VEBO): 5V
• Maksimum Sürekli Kolektör Akımı (IC): 1.5A
• Tepe Kolektör Akımı (ICM): 3A
• Maksimum Baz Akımı (IB): 0.5A
• DC Akım Kazancı (hFE): Yaklaşık 40 - 250 @ IC=150mA, VCE=2V
• Maksimum Kolektör-Emetör Doyum Gerilimi: 0.5V @ IC=0.5A, IB=0.05A
• Maksimum Güç Kaybı: 12.5W @ TC=25°C
• Serbest Ortam Güç Kaybı: 1.25W @ TA=25°C
• Maksimum Jonksiyon Sıcaklığı: 150°C
• Tamamlayıcı PNP Transistör: BD136
• Paket Tipi: TO-126 sınıfı güç paketi
• Pin Sayısı: 3
• Montaj Tipi: THT / Delikli Montaj

Not: 1.5A kolektör akımı ve 12.5W güç kaybı maksimum sınır değerleridir. Gerçek devrede güvenli çalışma akımı; kolektör-emetör gerilimi, ortam sıcaklığı, soğutma koşulları ve güvenli çalışma alanına göre belirlenmelidir.

BD135 Pin Yapısı ve Röle Sürme Örneği

Pin Açıklamaları

Görselde kullanılan BD135 varyantında, komponentin ön yüzüne bakıldığında pin dizilimi aşağıdaki şekildedir:

• Pin 1 - Emitter (E): Emetör terminali
• Pin 2 - Collector (C): Kolektör terminali
• Pin 3 - Base (B): Baz / kontrol terminali

Metal montaj tabı Collector terminaline elektriksel olarak bağlıdır.

Pinout Notu: BD135 farklı üreticiler tarafından farklı pin dizilimleriyle üretilebildiğinden başka bir üreticinin BD135 modeli kullanılacaksa ilgili datasheet mutlaka kontrol edilmelidir. Bu görseldeki ürün için 1=Emitter, 2=Collector, 3=Base dizilimi kullanılmaktadır.

Çalışma Prensibi

BD135 bir NPN bipolar jonksiyon transistörüdür. Baz-emetör jonksiyonuna uygun akım uygulandığında transistör iletime geçerek kolektör ile emetör arasında daha yüksek bir akımın kontrol edilmesini sağlar.

DC akım kazancı yaklaşık olarak aşağıdaki bağıntıyla ifade edilir:

hFE = IC / IB

Bu özellik sayesinde düşük akımlı kontrol sinyalleri ile daha yüksek akım gerektiren yükler anahtarlanabilir.

45V Kolektör-Emetör Gerilimi

BD135'in maksimum kolektör-emetör gerilim değeri 45V'tur.

VCEO = 45V

45V değeri mutlak maksimum gerilim sınırıdır. Devre tasarımında anahtarlama sırasında oluşabilecek transient gerilimler de dikkate alınarak uygun güvenlik payı bırakılmalıdır.

1.5A Kolektör Akımı

BD135 maksimum 1.5A sürekli kolektör akımı sınıfındadır.

IC(max) = 1.5A

Kısa süreli tepe kolektör akımı ise 3A seviyesindedir.

ICM = 3A

Bu değerler transistörün her koşulda bu akımlarla çalıştırılabileceği anlamına gelmez. Güvenli çalışma akımı güç kaybı ve termal koşullarla birlikte değerlendirilmelidir.

Kolektör-Emetör Doyum Gerilimi

BD135 anahtar olarak tam iletime sürüldüğünde kolektör-emetör arasında belirli bir doyum gerilimi oluşur.

ST datasheet test koşulunda IC=0.5A ve IB=0.05A için:

VCE(sat) ≤ 0.5V

olarak belirtilmektedir.

Düşük doyum gerilimi, anahtarlama uygulamalarında transistör üzerindeki iletim kayıplarının azaltılmasına yardımcı olur.

Baz Akımı ve Baz Direnci

BD135 bir BJT transistör olduğundan yük akımını kontrol edebilmek için baz terminaline uygun akım uygulanmalıdır.

Baz direnci yaklaşık olarak:

RB ≈ (VCONTROL - VBE) / IB

formülüyle hesaplanabilir.

Görselde yer alan 1kΩ baz direnci yalnızca örnek bir değerdir. Kullanılacak gerçek direnç değeri kontrol gerilimine, yük akımına ve gerekli baz akımına göre hesaplanmalıdır.

Röle Sürme Uygulaması

Görselde BD135'in low-side anahtar olarak kullanıldığı örnek bir röle sürme devresi gösterilmektedir.

Bu bağlantıda:

• Röle bobininin bir ucu pozitif beslemeye bağlanır
• Diğer ucu BD135 Collector terminaline bağlanır
• Emitter GND'ye bağlanır
• Kontrol sinyali uygun baz direnci üzerinden Base terminaline uygulanır

Baz akımı uygulandığında BD135 iletime geçer ve röle bobini üzerinden akım akarak röleyi aktif hale getirir.

Koruma Diyodu Neden Kullanılır?

Röle bobini endüktif bir yüktür. Transistör kapatıldığında bobin içerisindeki manyetik enerji yüksek ters gerilim oluşturabilir.

Görselde gösterilen koruma diyodu bu ters gerilimi sınırlandırarak BD135'in zarar görmesini önlemeye yardımcı olur.

Röle, solenoid ve DC motor gibi endüktif yüklerin sürülmesinde uygun flyback diyodu veya başka bir transient koruma yöntemi kullanılmalıdır.

Güç Kaybı ve Soğutma

BD135 için maksimum güç kaybı kasa sıcaklığı 25°C tutulduğunda 12.5W'tır.

PTOT = 12.5W @ TC=25°C

Serbest ortamda, TA=25°C koşulunda ise maksimum güç kaybı yaklaşık 1.25W seviyesindedir.

PTOT = 1.25W @ TA=25°C

Bu nedenle 12.5W değeri herhangi bir soğutucu olmadan serbest havada sürekli harcanabilecek güç olarak değerlendirilmemelidir.

Transistör Güç Kaybının Hesaplanması

BD135 üzerinde oluşan yaklaşık güç kaybı:

P ≈ VCE × IC

bağıntısıyla değerlendirilebilir.

Örneğin transistör üzerinde 1V gerilim düşümü bulunurken 1A akım geçiyorsa yaklaşık 1W güç transistör üzerinde ısıya dönüşür.

BD135 ve BD136 Tamamlayıcı Çifti

BD135'in tamamlayıcı PNP transistörü BD136'dır.

• BD135: NPN güç transistörü
• BD136: PNP güç transistörü

Bu iki transistör uygun devre tasarımında tamamlayıcı veya quasi-complementary ses amplifikatörü ve analog sürücü katlarında kullanılabilir.

Ses Amplifikatörü Uygulamaları

BD135 ailesi özellikle ses amplifikatörü ve sürücü devrelerinde kullanılmak üzere tasarlanmış orta güçlü transistörlerden biridir.

Uygun bias ve termal tasarım ile amplifikatör sürücü veya çıkış katlarında kullanılabilir.

DC Motor ve Solenoid Sürme

1.5A kolektör akımı sayesinde uygun koşullarda küçük DC motor, solenoid, elektromıknatıs ve benzeri yüklerin anahtarlanmasında kullanılabilir.

Motorların ilk kalkış ve sıkışma akımları normal çalışma akımından daha yüksek olabileceği için transistör seçimi yalnızca nominal motor akımına göre yapılmamalıdır.

Metal Tab ve Soğutucu

BD135'in metal montaj tabı Collector terminaline elektriksel olarak bağlıdır.

Metal bir soğutucu kullanılacaksa soğutucunun da kolektör potansiyeline geçebileceği dikkate alınmalıdır. Ortak soğutucuda birden fazla güç elemanı kullanılacaksa gerektiğinde elektriksel izolasyon pedi kullanılmalıdır.

Devre Tasarımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

• BD135 NPN tipi BJT güç transistörüdür
• VCEO ve VCBO gerilim değerleri 45V'tur
• Maksimum sürekli kolektör akımı 1.5A'dır
• Tepe kolektör akımı 3A'dır
• Bu görseldeki ürünün pin dizilimi 1=Emitter, 2=Collector, 3=Base şeklindedir
• Metal tab Collector terminaline bağlıdır
• Pin dizilimi üreticiye göre değişebileceğinden farklı marka ürünlerde datasheet kontrol edilmelidir
• 1kΩ baz direnci yalnızca örnek değerdir
• Yüksek akımlı anahtarlamada yeterli baz akımı sağlanmalıdır
• 12.5W güç değeri TC=25°C koşuluna bağlıdır
• Serbest ortam güç kapasitesi yaklaşık 1.25W seviyesindedir
• Endüktif yüklerde flyback veya uygun transient koruması kullanılmalıdır

Kullanım Alanları

• Röle sürücü devreleri
• DC motor kontrolü
• Solenoid ve elektromıknatıs sürücüleri
• Ses amplifikatörleri
• Amplifikatör sürücü katları
• Lamba ve yük anahtarlama
• Lineer regülatör devreleri
• Endüstriyel kontrol devreleri
• Mikrodenetleyici kontrollü yük sürme
• Genel amaçlı güç anahtarlama
• Elektronik eğitim ve deney projeleri

Paket İçeriği

• 1 Adet BD135 NPN BJT Güç Transistörü 45V 1.5A TO-126