BT138 12A 600V TRIAC – TO-220AB

BT138, alternatif akımla çalışan yüklerin elektronik olarak anahtarlanması ve aktarılan gücün kontrol edilmesi için kullanılan çift yönlü bir TRIAC modelidir. Gate terminaline uygun tetikleme akımı uygulandığında T1 ile T2 terminalleri arasındaki AC akım yolunu iletime geçirir.

BT138; akkor lamba dimmerleri, rezistif ısıtıcı kontrolü, genel amaçlı AC anahtarlama ve uyumlu universal motorların hız kontrolü gibi uygulamalarda kullanılabilir. TO-220AB paket yapısı, uygun termal tasarımla soğutucuya monte edilmesine imkân verir.

Teknik Özellikler

• Ürün Kodu: BT138-600
• Yarı İletken Tipi: Dört bölgeli TRIAC
• Çalışma Yapısı: Çift yönlü AC anahtarlama
• Tekrarlayan Tepe Kapalı Durum Gerilimi (VDRM): 600V
• Maksimum RMS İletim Akımı (IT(RMS)): 12A
• 12A Ölçüm Koşulu: Tam sinüs dalgasında, montaj yüzeyi sıcaklığı en fazla 99°C olduğunda
• Tekrarlamayan Tepe İletim Akımı: 95A, 20ms süreyle
• Tekrarlamayan Tepe İletim Akımı: 105A, 16,7ms süreyle
• Gate Tetikleme Akımı: İlk üç tetikleme bölgesinde en fazla 35mA
• Dördüncü Bölge Gate Tetikleme Akımı: En fazla 70mA
• Gate Tetikleme Gerilimi: En fazla 1V, belirtilen ölçüm koşullarında
• İletim Durumu Gerilimi: En fazla 1,65V, belirtilen ölçüm koşullarında
• Tutma Akımı: En fazla 30mA, belirtilen ölçüm koşullarında
• Maksimum Jonksiyon Sıcaklığı: 125°C
• Paket Tipi: TO-220AB / SOT78
• Montaj Tipi: Bacaklı
• Bacak Sayısı: 3

BT138 Bacak Yapısı

BT138, iki ana akım terminali ve bir tetikleme terminali olmak üzere üç bacağa sahiptir. TRIAC bağlantıları, BJT transistör ve MOSFET bağlantılarından farklıdır.

• 1. Bacak – T1 / MT1 / A1: TRIAC’ın birinci ana akım terminalidir. Gate tetikleme devresinin referans noktası olarak da kullanılır.
• 2. Bacak – T2 / MT2 / A2: Kontrol edilen AC yükün ana akım yoluna bağlanan ikinci terminaldir.
• 3. Bacak – Gate (G): TRIAC’ın iletime geçmesini sağlayan tetikleme terminalidir. Gate akımı uygun bir dirençle sınırlandırılmalıdır.

BT138-600 datasheet’inde bacak sıralaması 1: T1, 2: T2 ve 3: Gate şeklindedir. TO-220AB paketin metal montaj yüzeyi T2 terminaline elektriksel olarak bağlıdır.

Farklı üreticilere ait BT138 ürünlerinde gövde görünümü, ek kodlar veya elektriksel özellikler değişebileceğinden bağlantı öncesinde kullanılan ürünün datasheet’i kontrol edilmelidir.

TRIAC Nasıl Çalışır?

BT138, alternatif akımın pozitif ve negatif yarım periyotlarında akım iletebilir. Gate terminaline yeterli tetikleme akımı uygulandığında T1 ile T2 arasındaki ana akım yolu açılır.

Gate tetikleme sinyali kaldırıldıktan sonra TRIAC, üzerinden geçen akım tutma akımının altına düşünceye kadar iletimde kalır. AC devrelerde kapanma çoğunlukla akımın sıfır geçiş noktasında gerçekleşir.

Faz kontrol devrelerinde TRIAC’ın her yarım periyotta tetiklendiği an değiştirilir. Erken tetikleme yüke daha fazla, geç tetikleme ise daha az ortalama güç aktarılmasını sağlar.

Bağlantı ve Kullanım

• BT138, alternatif akımla çalışan yüklerin anahtarlanması için kullanılır
• Kontrol edilen yük, TRIAC’ın ana terminalleriyle seri bağlanmalıdır
• Gate akımı uygun değerde seri bir dirençle sınırlandırılmalıdır
• Faz kontrolünde direnç, potansiyometre, kondansatör ve DIAC içeren tetikleme ağı kullanılabilir
• Endüktif yüklerde uygun RC snubber devresi ve EMI filtresi gerekebilir
• Yük akımına ve güç kaybına göre soğutucu ihtiyacı hesaplanmalıdır
• Metal montaj yüzeyinin T2 terminaline bağlı olduğu dikkate alınmalıdır
• Ortak soğutucu kullanımında elektriksel izolasyon gerekebilir
• Şebeke hattına uygun sigorta ve aşırı akım koruması kullanılmalıdır
• PCB üzerinde yeterli yalıtım ve kaçak mesafesi bırakılmalıdır
• Bağlantı yapılmadan önce T1, T2 ve Gate bacakları kontrol edilmelidir

BT136, BT137 ve BT138 ile AC Güç Kontrolü

Görseldeki AC güç kontrol uygulaması, yük akımı ve devre elemanları BT138’in teknik sınırlarına uygun seçildiğinde BT138 TRIAC ile gerçekleştirilebilir.

Bu uygulamada direnç, potansiyometre ve kondansatörden oluşan zamanlama ağı, her AC yarım periyodunda kondansatörü şarj eder. Kondansatör gerilimi DB3 DIAC’ın tetikleme seviyesine ulaştığında DIAC iletime geçerek BT138’in gate terminaline kısa süreli tetikleme akımı gönderir.

Potansiyometrenin konumu değiştirildiğinde kondansatörün şarj süresi ve BT138’in tetiklenme anı değişir. Böylece uygun bir akkor lambaya aktarılan ortalama güç ve lambanın parlaklığı ayarlanabilir.

• Potansiyometre TRIAC’ın tetiklenme zamanını ayarlar
• Kondansatör her yarım periyotta şarj ve deşarj olur
• DIAC, gate terminaline kısa ve belirgin bir tetikleme darbesi sağlar
• Gate direnci BT138’in tetikleme akımını sınırlandırır
• BT138, AC yük üzerinden geçen akımın iletim açısını kontrol eder

Önemli devre notu: Görsel, çalışma mantığını anlatan temsili bir eğitim görselidir. Fiziksel dimmer devresinde lamba ile TRIAC şebeke hattına seri bağlanmalıdır. Görsel doğrudan üretim veya şebeke bağlantı şeması olarak kullanılmamalıdır.

Şebeke gerilimi ölümcül elektrik çarpması ve yangın riski taşır. Uygulamada uygun sigorta, şebeke sınıfı kondansatör, gerilim ve güç değerleri uygun dirençler, yalıtımlı potansiyometre mili, kapalı muhafaza ve yeterli PCB izolasyon mesafeleri kullanılmalıdır.

Kullanım Alanları

• Akkor lamba parlaklık kontrolü
• Rezistif ısıtıcı güç kontrolü
• Genel amaçlı AC yük anahtarlama
• Uygun universal motorların hız kontrolü
• Endüstriyel ve ev tipi aydınlatma uygulamaları
• Solid state röle devreleri
• Elektronik termostat ve ısı kontrol sistemleri
• AC faz kontrol uygulamaları
• Elektronik eğitim ve deney çalışmaları

Ek Bilgiler

• BT138, dört bölgede tetiklenebilen çift yönlü bir TRIAC modelidir
• 600V değeri tekrarlayan tepe kapalı durum gerilimini ifade eder
• 12A değeri uygun termal koşullardaki mutlak maksimum RMS akımdır
• 12A değeri doğrudan önerilen sürekli çalışma akımı olarak değerlendirilmemelidir
• 95A ve 105A değerleri yalnızca kısa süreli, tekrarlamayan darbe koşulları için geçerlidir
• Gate tetikleme akımı tetikleme bölgesine ve BT138 varyantına göre değişebilir
• Metal montaj yüzeyi T2 terminaline elektriksel olarak bağlıdır
• Her LED lamba faz kesme yöntemiyle dim edilemez
• Endüktif yüklerde snubber devresi ve elektromanyetik girişim filtrelemesi ayrıca değerlendirilmelidir
• Ürün üzerindeki marka ve ek kod üretim partisine göre değişebilir
• Bağlantı yapılmadan önce üretici datasheet’i kontrol edilmelidir

Ürün Datasheet

BT138-600 TRIAC Datasheet

Paket İçeriği

• 1 Adet BT138 12A 600V TRIAC – TO-220AB